بانك اطلاعات عناوين پايان نامه و پژوهش معرفي پايگاه هاي اطلاعات علمي بخش خدمات وب و seo بخش دانلود رايگان بخش دانلود پروپوزال بخش معرفي دانشگاههاي خارجي و شرايط تحصيل و بورس آنها

این ایمیل آدرس توسط سیستم ضد اسپم محافظت شده است. شما میباید جاوا اسکریپت خود را فعال نمایید

iranresearches-telegram

فروشگاه ایران پژوهان 

نگارش یافته توسط مدير كل ايران پژوهان مجموعه: علمي و پژوهشي
تعداد بازدید: 12847
چاپ

تحقیقات تاریخی. تحقیق تاریخی با استفاده از اسناد و مدارک معتبر انجام می­شود تا از این طریق بتوان ویژگی­های عمومی و مشترک پدیده­ها و حوادث تاریخی و دلایل بروز آنها را تبیین کرد؛ مثلاً تحقیق تاریخی می­تواند به بررسی اوضاع و احوال دولت­ها و نحوۀ عمل آنها و نوع روابطشان با مردم پرداخته، عوامل سقوط آنها را تشخیص داده، بر اساس آن نظریه ارائه دهد.

تحقیقات تاریخی همواره با مشکلات فراوان روبه­روست که مهمترین مشکل آن عدم حضور محقق در صحنۀ واقعه است تا بتواند به طور زنده اطلاعات و مدارک مورد نیاز را گردآوری کند؛ در نتیجه، منبع عمدۀ اطلاعات و داده­های او اسناد، شواهد و مدارکی است که می­تواند حول مسئله تحقیق به آنها دسترسی پیدا کند.

 

مشکل دیگر تحقیقات تاریخی، سازمان دادن اطلاعات و مدارک گردآوری شده است؛ یعنی محقق زمانی می­تواند به تجزیه و تحلیل یک واقعه بپردازد که امکان برقراری ارتباط بین اسناد و مدارک و ساختن تصویری از وضعیت و خصوصیات زمان حادثه وجود داشته باشد؛ مسلماً این کار نیز مستلزم کامل بودن مدارک است که احتمال دارد گاه محقق نتواند مدارک مورد نیاز را جمع­آوری نماید. در این صورت، یا قادر به نتیجه­گیری و شناخت پدیده نیست، یا ناچار است بعضی گسستگی­های بین مدارک به دست آمده را با حدس و گمان و تفسیر پر کند و تصویرسازی نماید؛ در چنین شرایطی ارزش علمی کار وی در معرض تردید قرار می­گیرد. از همین جاست که بعضی از صاحب­نظران ارزش تحقیقات تاریخی را به دلایل زیر ضعیف می­­دانند:

  1. محقق در صحنه حضور ندارد و نمی­تواند متغیرها را شناسایی و کنترل نماید.
  2. امکان تهیه مدارک کافی برایش وجود ندارد و برای به نتیجه رساندن تحقیق ناچار است به حدس و گمان و تفسیر شخصی متوسل شود.
  3. بعضی از منابع کسب اطلاع مانند نقل­قول­های سینه­به­سینه سندیت و اعتبار ندارد.

ولی اگر محقق تاریخی دقت کافی داشته باشد، می­تواند طوری عمل کند که اعتبار علمی کارش کاهش نیابد. او باید اولاً مدارک و اسناد را بررسی و ارزیابی کند و اسناد و شواهد معتبر را مبنای تحقیق خود قرار دهد. ثانیاً تا حد امکان مدارک و شواهد مورد نیاز را کامل نموده، بین آنها ارتباط منطقی برقرار کند. ثالثاً، از دخالت دادن نظریات شخصی و تعبیر و تفسیرهای غیرمنطقی خودداری نماید و با استفاده از شیوه مقایسۀ مدارک و شواهد و تحلیل منطقی آنها، گسستگی­های اسناد را برطرف کند.

منابع تحقیق تاریخی. منابع تحقیق تاریخی را می­توان به دو گروه عمدۀ زیر تقسیم کرد: منابع دست اول، منابع دست دوم یا دست چندم.

منابع دست اول، منابعی هستند که مستقیماً در ارتباط با حادثه یا پدیده قرار می­گیرند و ممکن است به شکل کتبی، شفاهی، تصویری، مادی و مانند آن مشاهده شوند.

منابع دست چندم، منابعی هستند که به طور غیر مستقیم در ارتباط با حادثه قرار دارند و به اتکای منابع دست اول تهیه می­شوند که ممکن است به صورت نقل­قول­های مستقیم یا غیرمستقیم یا به صورت کتبی و شفاهی، چند دست بگردند و از سندی به سند دیگر انتقال یابند. طبیعی است هر چه این اسناد بیشتر دست به دست شوند، ارزش آنها بیشتر کاهشش می­یابد، چون امکان دخل و تصرف یا افتادگی و بی­دقتی در آنها وجود دارد؛ بنابراین، محقق تاریخی باید تحقیق خود را به اسناد دست اول یا نزدیک­تر به آن متکی نماید.

تعدادی از منابع تحقیق تاریخی بدین شرح است:

1. منابع مکتوب. مدارکی هستند که به صورت کتبی نوشته شده­اند و در رابطۀ مستقیم با پدیده و واقعۀ مورد مطالعه قرار دارند، مانند: کتاب­ها، اجازه­نامه­ها، فرمان­ها، بیوگرافی­ها، پرونده­های اداری، شجره­نامه­ها، سفرنامه­ها، تابلوهای خطاطی، آراء دادگاه­ها، صورت جلسه­ها، گزارش­های رسمی، وصیت­نامه­ها، قراردادها، قباله­ها، کتیبه­ها و سنگ­نبشته­ها، استشهادها، اظهارنامه­ها، آگهی­ها، صورت­حساب­ها، نمایش­نامه­ها،
گزارش­های تحقیقی و... که عمدتاً خود فرد یا ناظر یا کاتب حاضر آنها را به رشتۀ تحریر درآورده است و به طور کلی از اعتبار بالایی برخوردارند.

2. منابع شفاهی. اسنادی هستند که سینه­به­سینه منتقل شده یا در خاطرات مردم قرار دارند و از حافظه­ها گرفته می­شوند. عمدۀ این منابع عبارتند از: ضرب­المثل­ها، خاطره­ها، نقل­قول­هایی که بر اساس شنیده­هایی است که از حادثه یا پدیده­ای نقل شده است، سخنرانی­ها، مصاحبه­ها و مذاکرات و مجادلات و گفتگوهایی که دربارۀ مسئله­ای انجام شده و مثلاً از نوارهای ضبط شده قابل استخراج است، آداب و سنن جامعه که برای تصویر وقایع تاریخی و فرهنگی مورد استفاده قرار می­گیرد، موسیقی، شعر، طنز و لطیفه­هایی که بر سر زبان­هاست.

3. منابع تصویری. این منابع در دوره­های اخیر و پس از اختراع دستگاه­های تصویربرداری (عکس و فیلم) توسعه یافته است. در گذشته این منابع محدود بود و غالباً از حدود تابلوهای نقاشی خارج نمی­شد، ولی امروزهاین منابع بسیار غنی و وسیع است و در آینده نیز گسترش بیشتری خواهد یافت. این منابع عبارتند از: تابلوهای نقاشی، عکس­ها، انواع فیلم از جمله فیلم­های مستند، نقشه­ها، کروکی­ها، نمودارها، تابلوهای مینیاتور، طرح­ها، عکس­های هوایی، تصاویر ماهواره­ای و مانند آن.

4. منابع ساختمانی. این منابع بناهایی هستند که در دوره­های تاریخی ساخته شده و هنوز به صورت آثار باستانی باقی مانده­اند و حاوی اطلاعات خوبی از ویژگی­های دورۀ تاریخی احداث بنا هستند. ساختمان­ها، کاخ­ها، پل­ها، جاده­ها، کنده­کاری­ها، نقوش ساختمانی، مقبره­ها، سنگ قبرها، سکونتگاه­ها، زیارتگاه­ها، کاروانسراها، آب­انبارها، قلعه­ها و نظایر آنها از این مقوله­اند.

5. منابع مادی و ابزاری. این منابع اجسامی هستند که از دوره­های تاریخی باقی مانده­اند و باستان­شناسان با تجزیه و تحلیل آنها می­توانند ویژگی­های زمان مربوط را تصویرسازی کنند و منبع خوبی برای مطالعات تاریخی فراهم آورند. این منابع عبارتند از: سلاح­ها، ظروف، ابزار کار کشاورزی و صنعتی، وسایل
حمل­ونقل، وسایل خانگی، سفال­ها، لباس­ها، سکه­ها، اشیاء هنری، مجسمه­ها، پیکرها، درها، سنگواره­ها، لوح­ها، ابزار موسیقی، اسکلت­ها و مانند آن.

6. اسناد الکترونیکی. این اسناد سابقۀ طولانی ندارند، ولی از منابع تحقیق تاریخی هستند که برای آینده ارزش پیدا می­کنند. این منابع عبارتند از: حافظۀ رایانه، دیسک­ها و دیسکت­ها و میکروفیش، میکروفیلم، جعبه­های اطلاعاتی و... .

نقد اسناد. محقق تاریخی با تکیه بر اسناد و مدارک و منابع تهیۀ آنها می­تواند اطلاعات را برای تجزیه و تحلیل جمع­آوری کند؛ بنابراین، مهمترین وظیفۀ او بررسی، نقد و ارزیابی سند است تا از این طریق اعتبار آن نزد او تأیید شود و با اطمینان خاطر بتواند به آن اتکا نماید. به این اقدام «نقد سند» گفته می­شود که بر دو نوع است: نقد بیرونی و نقد درونی.

الف) نقد بیرونی. محقق حقیقی بودن و اصالت سند را مورد بررسی قرار می­دهد. یعنی اینکه آیا سند مربوط به واقعه است یا خیر؟ و آیا احتمال جعلی بودن وجود دارد؟ محقق تاریخی باید سند را با سایر اسناد و شواهد تاریخی مربوط مقایسه نماید؛ مثلاً او باید امضا و مهر، تاریخ، نوع خط، نوع جوهر به کار رفته، نوع کاغذ، پوست یا چرم یا چوب و غیره، نوع کلمات، سبک نگارش و غیره آن را مورد بررسی و ارزیابی قرار دهد و آن را با سایر اطلاعات مربوط به شخص، واقعه یا فناوری دورۀ مربوط به سند مقایسه نماید و از صحت تعلق آن به موضوع مورد مطالعه اطمینان حاصل نماید.

ب) نقد درونی. پس از اطمینان از  صحت ارتباط سند با موضوع مورد مطالعه، ارزیابی محتوای مطالب مطرح می­شود که آیا اطلاعات صحیح است و تصویر درستی از موضوع یا واقعه را ارائه می­دهد؟ آیا مطالب آن با موازین عقلی تطبیق می­کند؟ آیا مطالب آن با سایر اطلاعات تأیید شده از منابع دیگر همخوانی و تناسب دارد؟ آیا در بیان واقعیت غلو نشده است؟ آیا سند تحت فشار و احساس ترس یا برای خودشیرینی نوشته نشده است؟ آیا سند واقعیت را وارونه جلوه نمی­دهد؟

به طور کلی، نقد بیروی و درونی اسناد از امور پرزحمت و وقت­گیر است، ولی چاره­ای جز این نیست؛ زیرا نتایج تحقیق بر پایۀ این اسناد شکل می­گیرد و اگر روایی آنها مورد تأیید واقع نشود، تحقیق اعتبار نخواهد داشت.

بنر ایران کنفرانس

ایران کنفرانس

بانك موضوع پايان نامه

معرفي پايگاه هاي اطلاعاتي علمي

حمايت از پايان نامه ها

RssFeed

-->